Phán quyết trọng tài có lỗi đánh máy, sai tên, sai phép tính, có chỗ diễn đạt mơ hồ hoặc bỏ sót một yêu cầu đã trình bày thì bạn không cần và không nên đem ra toà xin huỷ. Luật Trọng tài thương mại 2010 có ba cơ chế riêng, do chính hội đồng trọng tài xử lý: sửa lỗi, giải thích phán quyết, và ra phán quyết bổ sung. Thời hạn yêu cầu sửa lỗi và yêu cầu phán quyết bổ sung là 30 ngày kể từ ngày nhận phán quyết, trừ khi các bên có thoả thuận khác.
Ba cơ chế này nghe giống nhau nhưng dùng cho ba loại vấn đề khác hẳn. Chọn sai cơ chế, hoặc để quá hạn, có thể khiến một lỗi nhỏ trở thành vướng mắc lớn khi đăng ký hay thi hành phán quyết. Bài này giúp bạn nhận diện loại lỗi, chọn đúng cơ chế, và viết yêu cầu gọn gàng để hội đồng xử lý nhanh.
Ba cơ chế, ba loại vấn đề
Bảng dưới phân biệt ba cơ chế theo mô tả trong Luật Trọng tài thương mại 2010. Quy tắc tố tụng của trung tâm trọng tài, nếu vụ việc giải quyết tại trung tâm, có thể quy định chi tiết thêm.
| Cơ chế | Dùng cho | Không dùng cho | Điều kiện chính |
|---|---|---|---|
| Sửa lỗi | Lỗi chính tả, đánh máy, in ấn, tính toán rõ ràng | Thay đổi cách đánh giá, đổi kết luận | Yêu cầu trong 30 ngày kể từ ngày nhận phán quyết, trừ khi có thoả thuận khác; thông báo cho bên kia |
| Giải thích | Điểm hoặc phần cụ thể diễn đạt chưa rõ | Mở lại tranh luận về nội dung | Đặt ra khi các bên có thoả thuận về việc này; thông báo cho bên kia |
| Phán quyết bổ sung | Yêu cầu đã trình bày trong tố tụng nhưng phán quyết không ghi | Yêu cầu mới chưa từng đưa ra | Yêu cầu trong 30 ngày kể từ ngày nhận phán quyết, trừ khi có thoả thuận khác; thông báo cho bên kia |
Phần sửa lỗi, giải thích và phán quyết bổ sung trở thành một phần của phán quyết. Hội đồng trọng tài cũng có thể tự mình sửa lỗi tính toán, chính tả trong một thời hạn luật định mà không cần các bên yêu cầu.
Nhận diện đúng loại lỗi trước khi viết yêu cầu
Sai tên, sai mã số, sai địa chỉ. Ví dụ giả định: phán quyết ghi tên công ty thiếu chữ "Thương mại", hoặc gõ nhầm một chữ số trong mã số doanh nghiệp. Đây là lỗi đánh máy, thuộc cơ chế sửa lỗi. Nên sửa sớm, vì cơ quan thi hành án và toà án đối chiếu chặt thông tin này.
Sai phép tính. Tổng tiền gốc cộng lãi không khớp với các con số thành phần ghi ngay trong phán quyết, hoặc số ghi bằng số khác số ghi bằng chữ. Nếu lỗi chỉ ra được bằng phép tính từ chính dữ liệu trong phán quyết, đó là lỗi tính toán có thể xin sửa.
Chỗ mơ hồ. Phán quyết ghi "lãi chậm trả theo quy định" mà không nêu lãi suất, mốc tính; hoặc ghi "hoàn trả hàng hoá" mà không nói hàng nào, giao ở đâu. Đây là vấn đề cần giải thích, nếu các bên có thoả thuận cho phép.
Yêu cầu bị bỏ sót. Bạn đã yêu cầu bên kia hoàn trả chi phí giám định trong đơn khởi kiện và trình bày ở phiên họp, nhưng phán quyết không nhắc tới. Đây là trường hợp xin phán quyết bổ sung.
Kết luận bạn không đồng ý. Hội đồng tính thiệt hại thấp hơn mong muốn, hay không chấp nhận một yêu cầu sau khi đã xem xét. Đây không phải lỗi thuộc ba cơ chế trên. Không dùng yêu cầu sửa lỗi để đòi đổi kết luận; yêu cầu như vậy sẽ bị từ chối.
Viết và gửi yêu cầu
Yêu cầu càng ngắn và chính xác, hội đồng càng xử lý nhanh. Trình tự thường gặp như sau.
- Ghi ngày nhận phán quyết, tính mốc 30 ngày cho yêu cầu sửa lỗi hoặc phán quyết bổ sung.
- Với trọng tài quy chế, gửi qua trung tâm trọng tài theo quy tắc của trung tâm. Với trọng tài vụ việc, gửi trực tiếp tới các trọng tài viên theo địa chỉ đã dùng trong tố tụng.
- Viết yêu cầu theo từng điểm: trích nguyên văn chỗ cần sửa, nêu cách sửa đề nghị, chỉ ra căn cứ (ví dụ giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp cho tên đúng, phép tính cho số đúng).
- Với phán quyết bổ sung, chỉ ra yêu cầu đã được trình bày ở đâu trong hồ sơ: đoạn nào của đơn, phiên họp nào, biên bản nào.
- Gửi đồng thời một bản cho bên kia và giữ bằng chứng đã gửi, vì luật yêu cầu thông báo cho bên kia.
- Theo dõi phản hồi của hội đồng và giữ bản sửa lỗi, giải thích hay phán quyết bổ sung cùng với bản gốc phán quyết.
Nếu cùng lúc có cả lỗi đánh máy và yêu cầu bị sót, có thể gửi chung một văn bản nhưng chia rõ hai phần, để hội đồng xử lý đúng cơ chế cho từng phần.
Mối liên hệ với đăng ký, thi hành và yêu cầu huỷ
Một phán quyết sai tên bên phải thi hành có thể làm cơ quan thi hành án lúng túng khi xác định ai là người phải thi hành. Với trọng tài vụ việc, sai sót còn có thể gây vướng ở bước đăng ký phán quyết tại toà. Vì vậy, bên thắng có động lực lớn nhất để sửa lỗi sớm.
Với bên thua, xin sửa lỗi tính toán theo hướng giảm số tiền phải trả là quyền chính đáng nếu đó thực sự là lỗi tính toán. Tuy nhiên, việc này không thay thế cho yêu cầu huỷ nếu bên thua có căn cứ huỷ thật. Hai thủ tục khác nhau, có thời hạn riêng, và nên được luật sư tư vấn cách phối hợp.
Khi có bản sửa lỗi hay phán quyết bổ sung, hãy dùng bộ hồ sơ đầy đủ, gồm phán quyết gốc và các văn bản sửa, bổ sung, cho mọi bước tiếp theo. Nộp thiếu một phần dễ dẫn tới yêu cầu bổ sung hồ sơ và mất thêm thời gian.
Những sai lầm hay gặp
Các tình huống dưới đây lặp lại khá thường xuyên ở doanh nghiệp không có pháp chế chuyên trách.
- Phát hiện lỗi tên khi đã quá thời hạn, đến lúc cơ quan thi hành án hỏi mới đi tìm cách xử lý.
- Gửi yêu cầu sửa lỗi nhưng thực chất đòi hội đồng đổi cách tính thiệt hại.
- Xin phán quyết bổ sung cho một yêu cầu chưa từng đưa ra trong tố tụng.
- Không gửi bản cho bên kia, khiến yêu cầu bị chậm xử lý.
- Gửi yêu cầu tới địa chỉ cũ của trọng tài viên, không ai nhận.
- Đem lỗi đánh máy ra làm căn cứ xin toà huỷ phán quyết.
- Tự sửa tay con số trên bản sao phán quyết rồi dùng bản đó đi làm việc, khiến hồ sơ có hai phiên bản khác nhau.
- Hai bên tự thống nhất một cách hiểu bằng lời nói, không lập văn bản, đến khi thi hành lại tranh cãi.
Cách phòng đơn giản nhất là đọc kỹ phán quyết ngay trong tuần đầu, đối chiếu từng tên, từng con số với hồ sơ gốc.
Ví dụ giả định: một phán quyết, ba vấn đề
Một hộ kinh doanh vật liệu xây dựng ở Lâm Đồng thắng vụ đòi tiền hàng với một nhà thầu. Đọc phán quyết, chủ hộ thấy ba chỗ không ổn. Thứ nhất, tên nhà thầu bị ghi thiếu một chữ so với giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp. Thứ hai, phần quyết định ghi tổng số tiền khác với kết quả cộng tiền gốc và tiền lãi nêu ngay ở phần nhận định. Thứ ba, yêu cầu hoàn trả chi phí vận chuyển hàng bị trả lại, đã trình bày ở phiên họp, không được nhắc tới.
Hai vấn đề đầu thuộc cơ chế sửa lỗi: một là lỗi đánh máy, một là lỗi tính toán chỉ ra được bằng chính số liệu trong phán quyết. Vấn đề thứ ba thuộc cơ chế phán quyết bổ sung. Chủ hộ gửi một văn bản chia hai phần, kèm bản sao giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp của nhà thầu, phép cộng chi tiết, và trích đoạn biên bản phiên họp có ghi yêu cầu chi phí vận chuyển. Văn bản được gửi trong thời hạn, có bản gửi nhà thầu.
Nếu chủ hộ chờ tới lúc đi đăng ký hay yêu cầu thi hành mới phát hiện, cả ba vấn đề đều khó xử lý hơn nhiều, vì thời hạn yêu cầu đã qua.
Khi hội đồng từ chối hoặc không phản hồi
Hội đồng có thể từ chối nếu cho rằng điều bạn yêu cầu không phải lỗi, không phải chỗ mơ hồ, hoặc yêu cầu đã được xem xét rồi. Khi đó, hãy đọc lý do và đánh giá lại: vấn đề có thực sự cản trở việc thi hành không, hay chỉ là chi tiết bạn mong muốn khác đi.
Nếu vấn đề thực sự cản trở việc thi hành, chẳng hạn không xác định được số tiền, hãy trao đổi với luật sư về cách trình bày khi yêu cầu thi hành, hoặc cách hai bên thoả thuận làm rõ bằng văn bản. Thoả thuận rõ ràng giữa hai bên về cách hiểu một điểm mơ hồ, có chữ ký người có thẩm quyền, thường là lối ra thực tế nhất.
Với trọng tài vụ việc, khó khăn hay gặp là không liên lạc được với trọng tài viên sau khi hội đồng giải tán. Lời khuyên vẫn là giữ thông tin liên lạc của từng người ngay từ khi vụ việc bắt đầu.
Câu hỏi thường gặp
Thời hạn xin sửa lỗi phán quyết trọng tài là bao lâu?
Theo Luật Trọng tài thương mại 2010, nếu không có thoả thuận khác, một bên có thể yêu cầu sửa lỗi chính tả, đánh máy, in ấn, tính toán trong 30 ngày kể từ ngày nhận phán quyết, và phải thông báo cho bên kia.
Sửa lỗi có làm thay đổi kết quả phán quyết không?
Sửa lỗi chỉ điều chỉnh những sai sót rõ ràng như đánh máy, tính toán. Nó không mở lại việc đánh giá chứng cứ hay đổi kết luận. Nếu sửa một phép tính làm thay đổi số tiền, đó là vì con số cũ sai về số học chứ không phải vì hội đồng đổi ý.
Khi nào được xin giải thích phán quyết?
Luật Trọng tài thương mại 2010 đặt việc giải thích một điểm hay một phần cụ thể của phán quyết trong khuôn khổ có thoả thuận của các bên. Kiểm thoả thuận trọng tài và quy tắc tố tụng áp dụng để biết bạn có quyền này không.
Yêu cầu bị phán quyết bỏ sót thì xử lý ra sao?
Nếu yêu cầu đã được trình bày trong quá trình tố tụng mà phán quyết không ghi, bạn có thể đề nghị hội đồng ra phán quyết bổ sung trong 30 ngày kể từ ngày nhận phán quyết, trừ khi có thoả thuận khác, kèm chỉ dẫn yêu cầu nằm ở đâu trong hồ sơ.
Có thể dùng lỗi đánh máy làm căn cứ xin huỷ phán quyết không?
Lỗi đánh máy, tính toán có cơ chế sửa lỗi riêng và không phải là căn cứ huỷ theo luật. Dùng lỗi kiểu này để xin huỷ thường bị bác, mất thời gian của cả hai bên.
Bản sửa lỗi có giá trị thế nào so với phán quyết gốc?
Phần sửa lỗi, giải thích hay phán quyết bổ sung là một bộ phận của phán quyết. Khi đăng ký hay yêu cầu thi hành, nên nộp đầy đủ cả phán quyết gốc và các văn bản này.